Sokakta yürürken parktaki güvercinlere bayat ekmek ufalamak hepimizin çocukluk anılarında vardır. Çoğu insan güvercinlerin sadece ekmek kırıntısıyla, yolda buldukları çöplerle hayatta kaldığını sanır. Ancak iş o çatıdaki kümese, gözümüz gibi baktığımız o nadide soy kuşlarına geldiğinde, durum tamamen değişir.
Değerli Eguvercin.com okurları, gökyüzünün bu muazzam atletleri aslında oldukça seçici ve özel bir sindirim sistemine sahiptir. Eğer kuşunuzun tüyü parlasın, havada fişek gibi uçsun ve yavrularını gürbüz büyütsün istiyorsanız, önüne koyduğunuz menüyü çok iyi bilmelisiniz. Peki, bir güvercin masasında neler olmalı?
Günlük rutini nasıl ayarlamalıyız? Gelin, lafı hiç dolandırmadan doğrudan kümesin içine girelim.
Güvercinlerin Ana Menüsü: Tahıllar ve Tohumlar
Güvercinler doğaları gereği "tohumcul" (granivor) canlılardır. Temel gıdaları doğada bulabildikleri kuru tohumlardır. Hayvanın kursağına giren her tohum, onun hem yakıtı hem de yapı taşıdır.
Buğday ve Mısır: Masanın ekmeği ve suyudur. Güvercinin ihtiyaç duyduğu temel enerjiyi (karbonhidratı) sağlar. Özellikle mısır kuşu tok tutar, kışın üşümesini engeller.
Bezelye,Fiğ ve Burçak: Bunlar kuşun etidir, kasıdır. Yüksek protein içerirler. Özellikle yavru bakan damızlıkların kursağında bu tohumlar bolca bulunmalıdır ki yavrular kemiklensin, etlensin.
Küçük Tohumlar (Darı, Aspir, Keten,Kanola): Bunlar yemeğin baharatı ve cilasıdır. Kuşun tüylerini parlatır, uçuş için ihtiyaç duyduğu hafif ama yüksek enerjiyi sağlar.
Kümesin Gizli Kahramanı: Kum, Mineral ve Güvercin Taşı
Şunu kafamıza iyice yazalım: Güvercinlerin dişleri yoktur! Yuttukları o sert mısırları, koca bezelyeleri ağızlarında çiğnemezler. Bütün haldeki tohumlar doğrudan kursağa, oradan da "taşlık" (mide) dediğimiz bölüme iner.
Eğer kuşun önünde yediği o sert tohumları ezecek bir "değirmen taşı" yoksa, o yem sindirilmeden dışkıyla atılır veya kursakta şişerek hayvanı hasta eder.
Mineralli Kum (Grit): İçinde kırık midye kabukları, fırınlanmış kırmızı kil ve küçük çakıl taşları bulunan bu kumlar kuşun dişidir. Taşlıkta birikir ve kasılıp gevşedikçe yemi un ufak eder.
Kırmızı Mineral (Güvercin Taşı): Sadece sindirim için değil, kuşun kalsiyum ihtiyacı için de şarttır. Önünde minerali olmayan dişi kuş, yumurtlayacağı zaman kalsiyumu kendi kemiklerinden çeker ve felç olur. Kümesinizde yem bitebilir ama bir köşede kum ve mineraliniz asla eksik olmamalıdır.
Yeşillikler ve Doğal Takviyeler: Kuşlar Ot Yer mi?
Kuşlar sadece kuru tohum yiyerek tam anlamıyla sağlıklı kalamazlar. Doğadaki yaban güvercinleri taze ot filizlerini, yoncaları yiyerek vitamin ihtiyaçlarını karşılarlar. Bizim de kümeslerde bunu taklit etmemiz gerekir.
Marul,Semizotu ve Ispanak: İyice yıkanmış ve ince ince kıyılmış bu yeşillikleri haftada bir gün kuşların önüne koyarsanız nasıl kapıştıklarını görürsünüz. Bu yeşillikler bağırsakları çalıştırır, tüylere canlılık katar.
Sarımsak ve Soğan: Kuşçuların doğal antibiyotiğidir. Haftada bir gün suyuna ezilmiş bir diş sarımsak veya biraz soğan suyu katmak, kuşun kanını temizler, bağışıklığını zımba gibi yapar.
Kuşlara Asla Verilmemesi Gereken Zehirler
Bazen iyi niyetle yaptığımız şeyler kümesi mezarlığa çevirebilir. Bir güvercinin kursağına kesinlikle girmemesi gereken yiyecekler şunlardır:
Küflü Ekmek ve Bozuk Yem: "Yazıktır çöpe gitmesin, kuşlar yesin" diyerek kümese attığınız o hafif küflenmiş ekmek, güvercinin karaciğerini anında iflas ettirir. Küf (Aflatoksin) güvercin için ölümcüldür.
Tuzlu Gıdalar: Evden artan tuzlu çekirdek, cips kırıntıları veya tuzlu peynirler kuşun böbreklerini kitler. Güvercinler çok az tuza ihtiyaç duyar, aşırısı anında zehirler.
Süt ve Süt Ürünleri: Güvercinlerin vücudunda sütü sindirecek enzim (laktaz) yoktur. Süt verirseniz şiddetli ishale ve ölüme sebep olursunuz.
Günlük Besleme Rutini Nasıl Olmalı?
"Kuş ne yiyeceğini anladık da, bunu ne zaman ve ne kadar vereceğiz?" dediğinizi duyar gibiyim. Usta bir yetiştiricinin en büyük sırrı, yem kutusunun kapağını ne zaman kapatacağını bilmesidir.
# 1. Kuş Başına Düşen Miktar:
Ortalama yetişkin bir güvercinin günlük yem ihtiyacı 30 ile 35 gram civarındadır. Tabi bu oran kışın soğukta artar, yazın sıcakta azalır. Yavru bakan bir kuş ise kendi yediğinin iki katını tüketir.
# 2. Günde İki Öğün Kuralı:
En sağlıklı besleme yöntemi, kuşun önünde sürekli yem bırakmak yerine günde iki kez (sabah ve akşamüstü) yemlemektir. Önünde sürekli yem duran kuş seçici olur, sadece sevdiği tohumları (mesela aspiri, keneviri) yer, bezelyeyi buğdayı çöpe atar. Üstelik yerde bekleyen yem dışkıyla kirlenip hastalık saçar.
# 3. "Su İçen Kalkar" Taktikleri:
Yemi yere veya yemliğe serptiniz, kuşlar hevesle yiyor. Aradan 10-15 dakika geçtikten sonra ilk doyan kuşlar gidip su içmeye başlar. Kuşların çoğunluğu su içmeye yöneldiğinde, yerde kalan yemi anında önlerinden alın. Kuşu bir tık aç bırakmak, onu her zaman sahibine ve kümese sadık, antrenmanlara istekli kılar.
# 4. Uçum Kuşunun Yemi:
Eğer kuş uçuruyorsanız, kuşu sabah kesinlikle tok uçurmayın. Dolu kursakla uçan kuş ya kusar ya da ağırlıktan çatlar. Kuş aç uçurulur, hünerini sergiler, kümese iner, dinlenir ve ödül olarak günlük yemi verilir.
Özetle dostlar, bir güvercinin yemi onun hem sağlığı, hem disiplini, hem de kümese olan bağıdır. Kuşunuzun kursağına giren her lokmanın hesabını bilirseniz, o da gökyüzünde ve yuvalıkta sizin yüzünüzü kara çıkarmaz.