Kuşçuluğun en keyifli anlarından biri, elinizdeki yem tasına tenekeden o ilk yemi aldığınızda çıkan o "şıngır şıngır" sestir. O sesi duyan kümesin bir anda canlanması, kuşların ızgaraların üzerinde sabırsızca volta atması hepimizin içini ısıtır. Peki, o tasanın içine doldurduğumuz yem gerçekten kuşumuzun o anki ihtiyacını karşılıyor mu?
Değerli Eguvercin.com sevdalıları, güvercin beslemede yapılan en büyük hata "Ben senelerdir aynı karışık yemi alırım, yaz kış onu veririm" mantığıdır. Güvercinin bedeni bir makine gibidir; yavru bakarken ayrı, tüy dökerken ayrı, gökyüzünde saatlerce uçarken bambaşka bir yakıta ihtiyaç duyar. Yaz kış aynı yemi vermek, yarış arabasına traktör mazotu koymak gibidir.
Bugün kümesin kalbine, yani yem tenekesinin içine giriyoruz. Hangi tohum ne işe yarar, hangi dönemde nasıl bir karışım hazırlamalıyız, gelin hepsini tecrübeler ışığında tek tek inceleyelim.
Tasanın İçindeki Mucizeler: Hangi Tohum Ne İşe Yarar?
Yem karışımlarını hazırlamadan önce, çuvaldan çıkan o renkli tohumların kuşun vücudunda ne işe yaradığını çok iyi bilmemiz gerekir. Güvercin yemlerini temel olarak üçe ayırırız:
# 1. Karbonhidratlar (Enerji Kaynakları):
Kuşun motorunu çalıştıran yakıttır. Vücut ısısını korur ve anlık enerji verir.
Mısır: Kümesin vazgeçilmezidir. Çok yüksek enerji verir, kuşu tok tutar. Ancak kış aylarında yatan kuşa fazla verilirse aşırı yağlanma yapar.
Buğday: Her mevsim rasyonun temel taşıdır. Enerji dengesini sağlar.
Süpürge Tohumu (Darı) ve Arpa: Arpa, özellikle kış aylarında kuşun yağlanmasını engelleyen, onu formda tutan diyet yemeğidir.
# 2. Proteinler (Kas ve Büyüme Taşları):
Özellikle yavruların etlenip büyümesi ve bozulan kas dokusunun tamiri için şarttır.
Bezelye (Yeşil, Sarı,Kahverengi): Proteinin kralıdır. Yavru büyütürken olmazsa olmazdır ama uçan kuşa fazla verilirse hayvanı hantallaştırır.
Fiğ ve Burçak: Kuşun kas yapısını inanılmaz güçlendirir, yavruların kemik ve kas iskeletini doldurur.
# 3. Yağlı Tohumlar (Tüy ve Parlaklık Cilas):
Aspir (Yalancı Safran): Uçum kuşlarının en sevdiği, hafif ama müthiş enerji veren tohumdur.
Keten Tohumu ve Kenevir: Tüy zamanının altın tohumlarıdır. Kuşun tüylerini ipek gibi yumuşacık ve pırıl pırıl yapar. Ancak kenevir çok kuvvetlidir, fazla verilirse kuşu aşırı kızdırıp eşe vurur, dengesini bozar.
Dönemine Göre En İyi Yem Karışımları (Rasyonlar)
Artık malzemeleri tanıyoruz. Şimdi usta bir aşçı gibi bu malzemeleri kuşun o anki dönemine göre harmanlama zamanı.
# 1. Yavru ve Damızlık Dönemi (Protein Ağırlıklı Menü)
Yavru büyütmek bir inşaat yapmak gibidir; sürekli tuğla ve çimento lazımdır. Bu dönemde karbonhidrattan ziyade proteine yüklenmeniz gerekir. Aksi takdirde damızlıklar yavruları doyurmak için kendi göğüs kaslarını eritir ve "kurumaya" girerler.
İdeal Karışım: %40 Bezelye çeşitleri, %10 Fiğ/Burçak, %20 Mısır, %20 Buğday, %10 Aspir ve Darı.
Ufak bir sır: Yavrular ilk 1 hafta sadece kursak sütüyle beslenir. Sonrasında yeme düştüklerinde kursaklarında o koca bezelyeleri ve mısırları sindirebilmeleri için yemin içine mutlaka ince tohumlar (yavru yemi) karıştırmayı ihmal etmeyin.
# 2. Tüy Dökümü Dönemi (Yağ ve Enerji Desteği)
Yaz sonu gelip kümesin içi savaş alanına döndüğünde, her yer tüy kaplandığında bilin ki kuşunuz hayatının en stresli dönemindedir. Yeni ve sağlam tüyler dizmek hayvanı inanılmaz yorar. Bu dönemde kuştan oyun veya uçum beklenmez, sadece iyi beslenir.
İdeal Karışım: Buğday ve mısır temelli bir karışımın içine mutlaka %15-20 oranında yağlı tohumlar eklenmelidir. Keten tohumu, kenevir, aspir, soyulmuş yulaf ve kanola bu dönemin kurtarıcısıdır. Tüylerin ipek gibi çıktığını kendi gözlerinizle göreceksiniz.
# 3. Uçum ve Yarış Dönemi (Hafif ve Ateşleyici Menü)
Gökyüzünde 2-3 saat performans sergileyecek veya taklaya girecek bir kuşun kursağında ağır bezelyeler olmamalıdır. Kuş hem fişek gibi enerjik olmalı hem de yere indiğinde ağırlık yapmayacak tohumlar yemelidir.
İdeal Karışım: Bezelye oranını %5'lere kadar düşürün. Mısır, buğday, beyaz darı, pirinç ve özellikle Aspir bu dönemin ana yemeğidir. Aspir, uçağan kuşun yakıt tankıdır; hem ağırlık yapmaz hem de bitmek bilmeyen bir enerji sağlar.
# 4. Kış (Dinlenme) Dönemi (Diyet Menüsü)
Kışın havalar soğur, atmacalar çoğalır ve kuşlar genellikle kümeste yatar. Yatan kuşa yazın verdiğiniz o kuvvetli, mısırlı bezelyeli yemi verirseniz hayvan tabiri caizse obez olur. İç yağlanma yapan bir dişi baharda yumurtlayamaz, felç geçirir.
İdeal Karışım: Kış aylarının tartışmasız şampiyonu Arpa'dır. Rasyonun %40'ını arpaya ayırın. Geri kalanı buğday ve az miktarda mısırdan oluşsun. Arpa hayvanı tok tutar, soğuğa karşı direncini artırır ama asla yağlandırmaz. Bahar geldiğinde kuşunuz tığ gibi formda çıkar.
Kaliteli Yem Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?
Karışım oranlarını ezberlemek yetmez, yemin kalitesi her şeyden önemlidir. Ucuz diye aldığınız bozuk bir çuval yem, bütün kümesi bir gecede hastaneye çevirebilir.
Tozsuz Olmalı: Elinizi çuvalın dibine daldırıp çıkardığınızda eliniz un gibi toz oluyorsa o yemi almayın. O toz kuşun ciğerlerine yapışır, geçen yazımızda bahsettiğimiz solunum yolu hastalıklarına ve hırıltıya davetiye çıkarır.
Parlak ve Temiz Olmalı: Gerçekten taze ve kaliteli yem, pırıl pırıl parlar. Rengi soluk, mat veya delik deşik olmuş (güvelenmiş/kurtlanmış) tohumların içi boştur, kuşa hiçbir faydası dokunmaz.
Küf Kokusu Asla Olmamalı: Çuvalı açtığınızda burnunuza rutubet veya küf kokusu geliyorsa o çuvaldan arkanıza bakmadan kaçın. Küflü yemde oluşan Aflatoksin, güvercinin karaciğerini iflas ettirir ve tedavisi yoktur.
Unutmayın sevgili dostlar; kuşçulukta en ucuz ilaç, kaliteli yemdir. Hayvanın kursağına giren her temiz tohum, onun sağlığına, uçumuna ve vereceği yavrulara yatırımdır. Yeminize dikkat edin, gerisini kuşunuz zaten genetiğiyle halledecektir.
Eguvercin.com ailesi olarak hepinize bereketli, sağlıklı ve kuşlarınızın yem tasından hiç eksik olmadığı güzel günler dileriz!