Kuşçulukta yazılı olmayan ama hemen herkesin zamanında acı tecrübelerle öğrendiği değişmez bir kural vardır: "Hastalık kuştan değil, kümesten gelir." Gökyüzünde fırtınalar estiren o şampiyon kuşları, dünyanın en iyi soyunu da getirseniz, eğer onları rutubetli, havasız ve yanlış planlanmış bir kümese koyarsanız, birkaç ay içinde hepsi birer hastane hastasına dönüşür.
Değerli Eguvercin.com sevdalıları, bugün elimize çekici, çiviyi ve metreyi alıyoruz. Bir hevesle alınan kuşları koymak için aceleyle çakılan o derme çatma tahta kutuları unutun. Sağlıklı, neşeli ve hastalıklardan uzak bir güvercin nesli yetiştirmek istiyorsanız, işin temeli olan "Kümes Yapımı" konusunu usta işi püf noktalarıyla ve kesin ölçülerle masaya yatırıyoruz.
# 1. Temel Atıyoruz: Konum ve Yön Seçimi
Bir kümes yapmaya karar verdiğinizde ilk sormanız gereken soru "Nasıl yapacağım?" değil, "Nereye yapacağım?" olmalıdır.
Güneş Girmeyen Kümese Hastalık Girer: Kümesinizin ön cephesi (varsa salması veya pencereleri) mutlaka Güney veya Güneydoğu yönüne bakmalıdır. Sabahın o ilk güneş ışıkları kümesin içine vurmalıdır. Güneş ışığı (UV ışınları) doğadaki en bedava ve en güçlü dezenfektandır.
Yerdeki nemi kurutur, mikrop oluşumunu engeller ve kuşun D vitamini almasını sağlar.
Kuzey Rüzgarlarına Kalkan Olun: Kümesin sırt kısmı, yani arka cephesi kışın o dondurucu ve sert rüzgarlarının estiği Kuzey yönüne kapalı olmalı, bu cephede kesinlikle delik veya pencere bulunmamalıdır.
# 2. İdeal Kümes Ölçüleri: Yükseklik ve Metrekare Hesabı
En sık yapılan hatalardan biri kümesi ya çok ufak yapıp hayvanları üst üste bindirmek ya da devasa yapıp içeride kuş yakalarken nefes nefese kalmaktır.
Kapasite (Metrekare Hesabı): Güvercinler kalabalığı sevmez. İdeal bir kümes planlamasında kural şudur: 1 metrekare taban alanına maksimum 4 ile 6 adet (2 veya 3 takım) güvercin düşmelidir. Yani 2 metreye 2 metre (4 metrekare) bir kümesiniz varsa, burada en fazla 20-24 kuş bakmalısınız.
Kapasiteyi aştığınız an içerideki oksijen biter, stres başlar, hastalık patlar.
İdeal Yükseklik: Kümesin yüksekliği ne çok basık olmalı ne de zıpladığınızda tavana değemeyeceğiniz kadar yüksek olmalıdır. İçeri girdiğinizde kafanız tavana değmesin yeter. 1.80 metre ile 2.00 metre arası yükseklik en idealidir.
Daha yüksek yaparsanız kuşlar tavana kaçar, yakalamak için elinizde kepçeyle veya süpürgeyle hayvanları kovalayıp strese sokarsınız.
# 3. Hayat Öpücüğü: Havalandırma ve Yalıtım
Güvercin soğuktan donarak ölmez. Kışın -10 derecede bile tüylerini kabartıp motorunu sıcak tutar.Ama onu öldüren iki şey vardır: Cereyan (Hava Akımı) ve Rutubet.
Doğru Havalandırma Nasıl Olur? Temiz hava kümese her zaman aşağıdan girmeli, içerideki dışkı kokulu, amonyaklı ve sıcak pis hava ise tavana yakın bir yerden çıkmalıdır. Ancak alttan giren hava kuşların doğrudan üzerine (tüneklerine) vurmamalıdır.
Yani kümesin ön alt kısmına ufak menfezler, arka üst kısmına veya tavana da kirli havayı atacak bir baca/havalandırma deliği açmalısınız.
Yalıtım (İzolasyon): Kümesin tavanından kışın yağmur suyu, yazın ise fırın gibi sıcaklık girmemelidir. Çatıda sac kullanıyorsanız altına mutlaka strafor köpük veya cam yünü ile yalıtım yapmalısınız. Aksi halde sac çatı yazın kümesi cehenneme, kışın ise buzdolabına çevirir.
Tavan terlemesi yapar, kümesin içi sürekli ıslak kalır.
# 4. Kümesin İçi: Taban, Tünekler ve Yuvalıklar
Dış kasayı bitirdik, sıra geldi iç dekorasyona. Güvercinler bölgeci ve titiz hayvanlardır.
Izgara Sistemi (Taban): Eguvercin.com okurlarına en kesin tavsiyemizdir: Kümes tabanına kuşların kendi dışkısına basmasını engelleyecek plastik veya ahşap ızgaralar döşemek lüks değil, mecburiyettir. Yerde biriken dışkıyı gagalayan, ıslak dışkıya basan kuş anında Salmonella veya E. Coli olur.
Izgara sistemi sizi bitmek bilmeyen hastalıklardan kurtarır.
V-Tünekler: Kümeste her kuşun yuvadan bağımsız olarak tüneyebileceği kişisel alanları olmalıdır. Duvarlara monte edilecek "ters V" şeklindeki tünekler hayat kurtarır. Üstteki kuşun dışkısı alttakine gelmez ve yer kavgası son bulur.
Yuvalık Ölçüleri: Bir damızlık yuvası, kuşun içinde rahatça dönebileceği ve çiftleşebileceği büyüklükte olmalıdır. Standart bir yuvalık ölçüsü en az 40 cm derinlik, 40 cm genişlik ve 35-40 cm yükseklik olmalıdır. Eğer iri ırklar (Maltese, King vb.) besliyorsanız bu ölçüleri 50x50 cm'ye çıkarmalısınız.
Yuvalıkların içine mutlaka yavruların ayaklarının kayıp çarpık bacak olmasını engelleyecek keçe veya folluk konulmalıdır.
# 5. Atmacaya ve Kemirgenlere Karşı Önlem
Mükemmel kümesi yaptınız, içine en iyi soy kuşları koydunuz. Ama gece o kümese giren tek bir gelincik veya fare, sabah size sadece tüy yığınları bırakır.
Kümesin etrafını, özellikle havalandırma deliklerini çift katlı, sık dokunmuş galvaniz kümes teliyle kaplayın.
Farelerin kümesi alttan delip girmemesi için taban beton değilse, toprağın altına da tel çekilmeli veya etrafı sacla çevrilmelidir. Fare sadece kuşu yemekle kalmaz, yemlere bıraktığı dışkıyla Paratifo (Salmonella) salgını başlatır.
Son Söz: Emeğin Karşılığı Huzurdur
Güvercin kümesi inşa etmek, sadece birkaç tahtayı birbirine çakmak değildir; onlara güvenli, huzurlu ve sağlıklı bir yaşam alanı sunmaktır. Siz onlara temiz bir hava, kuru bir zemin ve sıcak bir yuva verirseniz, onlar da bu emeğinizi bol yavrularla, parlayan tüylerle ve gökyüzündeki o muhteşem pırıltılarıyla fazlasıyla ödeyeceklerdir.
Eguvercin.com ailesi olarak hepinize yemi bereketli, hastalıkların uğramadığı, çekiç seslerinin yerini yavru seslerinin aldığı harika kümesler dileriz! Kolay gelsin, rastgele.