Kuşçuluk sevdasına düşen herkesin o malum anı yaşadığı bir gün vardır: Cebinizde ayırdığınız bütçe, içinizde çocuksu bir heyecanla o mezat salonundan içeri girersiniz veya hafta sonu kurulan kuş pazarına doğru yola çıkarsınız. Etrafta yüzlerce kuş, havada uçuşan fiyatlar, "Abi bu kuş efsane, havada fırtına koparıyor" diye yeminler eden satıcılar... O atmosferin büyüsüne kapılıp gözünüze hoş gelen ilk kuşu alıp eve döndüğünüzde, işin aslı genelde birkaç gün sonra ortaya çıkar.
Kuş köşeye pusar, yemden kesilir ve o an anlarsınız ki; maalesef kandırıldınız.
Değerli Eguvercin.com ailesi, kümese yeni bir kan, yeni bir nefes katmak harika bir duygudur. Ancak güvercin satın almak, hele ki bu devirde, ince bir ustalık ve ciddi bir tecrübe ister. Bugün, o tatlı sözlere ve göz boyamalara kanmadan; elinize aldığınız kuşun gerçekten sağlıklı, parasını hak eden ve kümesinize hastalık değil bereket getirecek bir hayvan olduğunu nasıl anlarsınız, gelin bu işin tüm sırlarını masaya yatıralım.
# 1. Altın Kural: Pazardan veya Mezattan Değil, Kümesten Kuş Alın!
Yeni başlayanların düştüğü bir numaralı tuzak budur. Pazar yerleri veya havasız mezat salonları, hastalıkların birbiriyle takas edildiği en tehlikeli ortamlardır. Oradaki kuşlar saatlerce o daracık kasalarda strese girer, yanındaki hasta kuşun dışkısına basar ve havasını solur.
Ustanın Tavsiyesi: Gerçek ve sağlam bir kuş, sahibinin kümesinde uçarken izlenerek alınır. Gidin adamın çayını için, kümesin temizliğine bakın. Kümesi pislik içinde olan, havalandırması olmayan bir adamın kuşundan size hayır gelmez.
Üstelik kümesten kuş aldığınızda, hayvanın anne-babasını, kardeşlerini ve yerdeki duruşunu kendi gözlerinizle görme şansınız olur.
# 2. Elinize Aldığınızda Hissedecekleriniz (Fiziksel Muayene)
Bir kuşu beğendiniz. "Tamam, bunu alayım" demeden önce hayvanı mutlaka elinize alıp bir "check-up" yapmanız şarttır. Kuşun dili yoktur ama vücudu size her şeyi söyler.
Göğüs Kemiği (Kuruma Testi): Kuşu göğsünden kavradığınızda, göğüs kemiği (lades kemiği) elinize tıpkı bir jilet gibi, bıçak sırtı gibi batıyorsa o kuşu anında yerine bırakın ve arkanıza bakmadan kaçın. O kuş "kurumaya" girmiştir; yani ya ağır bir iç parazit, ya salmonella ya da E.coli vakasıdır. Sağlıklı bir güvercinin göğsü dolgun, kaslı ve yumuşak olmalıdır.
Gaga İçi ve Nefes Borusu: Kuşun gagasını nazikçe aralayın. İçerisi pırıl pırıl pembe olmalıdır. Eğer damağında veya boğazında sarı, peynirimsi, kötü kokulu tabakalar varsa o kuşta Trichomoniasis (Pamukçuk) vardır.
Ayrıca kuş elinizdeyken nefes borusu (dilinin arkasındaki delik) sürekli açılıp kapanıyor ve hayvan hırıldıyorsa solunum yolu enfeksiyonu sabittir. Uzak durun.
Gözler ve Burun Zarı: Sağlıklı bir kuşun gözleri cam gibi parlak ve canlıdır. Göz etrafında yaşarma, kızarıklık veya tüylerde yapışma varsa tek göz nezlesi (Ornithosis) taşıyordur. Burun zarları (pudrası) bembeyaz ve kuru olmalıdır; ıslak ve grileşmiş burunlar ciddi hastalığın habercisidir.
Kanat Altı ve Tüyler: Kanatlarını açıp ışığa doğru tutun. Tüylerin üzerinde minik delikler veya kanat aralarında gezinen uzun, ince böcekler görüyorsanız kuş dış parazit (bit/sinek) kaynıyordur. Tüy yapısı pürüzsüz ve ipeksi olmalı, kırık dökük ve mat olmamalıdır.
# 3. Davranış, Duruş ve Kümesin Aynası: Dışkı
Satıcı size "Kuş az önce uçtu ondan yorgun, yoksa fırtına gibidir" diyebilir. İnanmayın. Sağlıklı bir güvercin elden bırakıldığında hemen etrafıyla ilgilenir, tüylerini düzeltir, yere yem atıldığında iştahla saldırır.
Durgunluk: Kafesin köşesine pusmuş, tüylerini top gibi kabartmış ve gözlerini kısarak uyuklayan bir kuş kesinlikle hastadır.
Dışkı Kontrolü: Kuşun bulunduğu kafesin zeminine veya dışkıladığı yere bakın. Dışkı fındık büyüklüğünde, tok ve üzeri hafif beyaz olmalıdır. Su gibi cıvık, köpüklü, fosforlu yeşil veya kanlı bir dışkı varsa, o kuşun bağırsak florası tamamen çökmüş demektir.
# 4. Soy, Şecere ve Performans Yalanları
Gelelim işin performans kısmına. Taklacı, dönek veya posta güvercini alıyorsanız, satıcının anlattığı masallara değil, kendi gözünüze inanmalısınız.
Bilezik (Künye) Kontrolü: "Abi bu kuş daha yavru, 1 yaşında bile değil" dediği kuşun ayağındaki bileziğe bir bakın. Eğer bilezikte "2021" yazıyorsa (ve kapalı resmi dernek bileziğiyse) satıcı size açıkça yalan söylüyordur. Ayakta bilezik yoksa o kuşun yaşı ve soyu sadece satıcının vicdanına kalmıştır.
Yerdeki Kuşa Uçum Biçilmez: Bir taklacı veya dönek alıyorsanız, o kuşu havada izlemeden asla o kadar yüksek paralar ödemeyin. Yerde aslan gibi duran, inanılmaz güzel bir kostüme sahip olan kuş, havaya kalktığında iki takla atamayan, nefessiz ve çürük bir kanat çıkabilir. Performans kuşu havada satın alınır.
# 5. Eve Dönüş ve Hayati Kural: Karantina!
Diyelim ki bütün testleri geçtiniz, taş gibi sağlam, harika bir kuş aldınız ve eve geldiniz. Çoğu yetiştiricinin yaptığı en büyük hata, kutuyu açıp o yeni kuşu doğrudan kendi şampiyonlarının, kendi yavrularının içine salmasıdır.
Asla Direkt Kümese Atmayın: Dışarıdan gelen kuş görünürde turp gibi sağlıklı olabilir. Ancak unutmayın, her kümesin kendi içinde bağışıklık kazandığı bir bakteri florası vardır. Yeni gelen kuş kendi kümesindeki mikrobu "taşıyıcı" olarak sizin kümesinize getirebilir.
O hasta olmaz ama sizin kuşlarınızın direncini tanımayan o mikrop, 1 hafta içinde tüm kümesinizi hastaneye çevirir.
Yeni aldığınız kuşu en az 10-15 gün boyunca ayrı bir karantina kafesinde tutun. Dışkısını, yem yiyişini, neşesini gözlemleyin. Eğer 15 günün sonunda hala sağlıklıysa ve hapşırma/hırıltı yoksa, ancak o zaman kendi sürünüzün içine dahil edin.
Son Söz: Ucuz Kuşun Yahnisi Yavan Olur
Kuşçulukta her zaman aklınızda tutmanız gereken bir kural vardır: Hiçbir usta, gerçekten havayı yırtan, şampiyon bir kuşu veya kusursuz bir damızlığı üç kuruş paraya pazarda satmaz. Emeğin ve kalitenin her zaman bir bedeli vardır. Ucuz olsun, sayı dolsun diye alınan kuşlar, ileride size kutu kutu ilaç parası, veteriner masrafı ve kaybedilen yavrular olarak geri döner.
Az olsun, öz olsun; kümesinizde her zaman soyunu bildiğiniz, sağlığına güvendiğiniz sağlam kanlar olsun.
Eguvercin.com ailesi olarak, yuvalıklarınıza hep sağlıklı kuşların girdiği, aldanmadığınız ve aldatılmadığınız bereketli, keyif dolu bir sezon dileriz. Kümesleriniz şenlensin!