Kuşçuluk sevdasına düşen birinin yolu eninde sonunda gökyüzünü bir ok gibi yaran, kanat sesleriyle yeri göğü inleten o meşhur "Mardin" ile kesişir. Türkiye’de güvercin denilince akla ilk gelen, dünyanın pek çok yerinde "Turkish Tumbler" olarak nam salmış bu eşsiz ırk, aslında sadece bir kuş değil; başlı başına bir tutku, bir sabır işidir.Değerli Eguvercin.com dostları, bugün çatıya çıkıyoruz. İnternette kopyala-yapıştır ile dolaşan o soğuk ve kitabi bilgileri bir kenara bırakıyoruz.
Yıllarını bu kuşların oyununu izlemeye, nefesini açmaya adamış yetiştiricilerin tecrübeleriyle; Mardin güvercini nedir, nasıl anlaşılır ve bu şampiyonlara hakkıyla nasıl bakılır, gelin hep beraber inceleyelim.
Mardin Güvercini Nedir? Dış Görünüşü Bize Ne Söyler?
Mardin güvercinleri, kökeni Güneydoğu Anadolu ve Mezopotamya’ya dayanan, havada sergiledikleri "takla" ve "sefer" (oyun) özellikleri için yüzyıllardır özenle eşleştirilmiş performans kuşlarıdır. Bir kuşun Mardin soyundan geldiğini (veya iyi bir taklacı olduğunu) fiziksel yapısından az çok anlarız.
- Paça Yapısı (Olmazsa Olmaz): Mardin güvercininin ayakları çıplak olmaz. Bol tüylü, yere kadar uzanan paçaları vardır. Bu paçalar sadece bir süs değil; kuşun gökyüzüne dikilirken (fişeklerken) rüzgarı kavramasını ve dengesini bulmasını sağlayan dümenleridir.
- Tepe (Takke) ve Kafa Tipi: Kendi içinde kafasının arkasında gül şeklinde tüyler olanlara "Takkeli/Tepeli", kafası tamamen düz olanlara ise "Kabak/Düz Kafa" deriz. Ayrıca önde gaga üstünde tüy olan "Çift Tepe" varyasyonları da vardır.
- Geniş Göğüs ve Sıkı Fizik: İyi bir Mardin güvercini elinize aldığınızda pofuduk, yumuşak bir et yığını gibi durmaz. Aksine, havada saatlerce efor sarf edeceği için göğüs kafesi geniş, kasları sıkı, omuzları yere sağlam basan atletik bir yapısı vardır.
- Renk Curcunası: Gök, dumanlı, miski, sabuni, arap, boz, çakmaklı... Mardin güvercininde renk yelpazesi çok geniştir. Ancak usta bir kuşçu için "kuşun rengi yerde, oyunu havada güzeldir." Performans her zaman rengin önündedir.
İşin Kalbi: Havada "Oyun" (Sefer) ve Performans
Bir Mardin güvercinini sıradan bir kuştan ayıran tek şey gökyüzüne çıktığında yazdığı o efsanevi hikayedir. Biz buna "oyun" deriz.
Mardin kuşu havada geniş daireler çizerek uçar. Uçuş esnasında hedefini (kümesini veya yere atılan pırıltıyı) gördüğü an aniden alçalır. Yere birkaç metre kala (kimi kuş adeta ayaklarını yere sürtecek kadar iner) hedefe kilitlenir ve birden yönünü değiştirip dik bir açıyla (90 derece) gökyüzüne tırmanışa geçer.İşte bu dikey tırmanışa "Fişek" veya "Sefer" diyoruz.
Kuş bu tırmanış sırasında peş peşe, tok ve sesli taklalar atar. Bir Mardin güvercininin kalitesi şu üç kritere göre belirlenir:
- Fişek Uzunluğu: Dikine kaç metre tırmanabildiği (10 metre, 20 metre, bazen bulutlara kadar).
- Takla Sayısı ve Sesi: Taklaların ritmik, sesli (şaplaklı) ve düzenli olması.
- Sefer Sıklığı: 2 saatlik bir uçumda hedefe kaç kere gelip bu şovu tekrarladığı.
Mardin Güvercini Yetiştiriciliği: Kümes ve Bakım Sırları
Bu kuşlar, havada şov yapan birer sporcudur. Bir sporcunun yatağı ve yemeği kötüyse, sahada maç kazandıramaz. Mardin güvercini beslemenin altın kuralları vardır.
# 1. Izgaralı ve Kuru Bir Kümes Şarttır
Yukarıda bahsettik, bu kuşlar paçalıdır. Eğer kümesin tabanı nemli, dışkılı veya çamurlu olursa, o paçalar anında kirlenir ve birbirine yapışır. Paçası kirlenmiş ve ağırlaşmış bir Mardin kuşu havaya kalkmak istemez, uçumdan düşer. Zemin mutlaka ızgaralı olmalı, hayvan kendi dışkısına asla basmamalıdır.
# 2. Uçan Kuşun Yemi Farklıdır
Mardin güvercinlerini yatan (damızlık) kuşlar ve uçan (oyun) kuşlar olarak ikiye ayırır, diyetlerini de ona göre belirleriz.
| Kuş Tipi / Dönem | İdeal Yemleme Stratejisi | Kaçınılması Gerekenler |
|---|---|---|
| Uçan (Antrenman) Kuşu | Buğday, aspir, beyaz darı, pirinç. Hafif ama enerji veren tohumlar. | Bezelye ve mısır gibi kuşu ağırlaştıran yağlı tohumlar. |
| Yatan (Damızlık) Kuş | Bezelye, fiğ, burçak, mısır ve buğday. Protein ağırlıklı rasyon. | Sürekli hafif tohum vermek yavruların cılız büyümesine yol açar. |
| Kuş Tipi / Dönem | İdeal Yemleme Stratejisi | Kaçınılması Gerekenler |
|---|---|---|
| Uçan (Antrenman) Kuşu | Buğday, aspir, beyaz darı, pirinç. Hafif ama enerji veren tohumlar. | Bezelye ve mısır gibi kuşu ağırlaştıran yağlı tohumlar. |
| Yatan (Damızlık) Kuş | Bezelye, fiğ, burçak, mısır ve buğday. Protein ağırlıklı rasyon. | Sürekli hafif tohum vermek yavruların cılız büyümesine yol açar. |
Yatan (Damızlık) Kuş Bezelye, fiğ, burçak, mısır ve buğday. Protein ağırlıklı rasyon. Sürekli hafif tohum vermek yavruların cılız büyümesine yol açar.
Mardin güvercini tok uçurulmaz! Kursağı dolu olan kuş havada ağırlık yapar, kusar ve sefer kalitesi düşer. Kuş aç uçurulur, şovunu yapar, yere iner ve ödül olarak yemi verilir.
# 3. Tüy Dönemine Saygı Duyun
Yaz sonu güvercinlerin tüy dökümüne girdiği, vücutlarının iğne iğne taze kan tüyleriyle dolduğu zamandır. Bu dönemde Mardin kuşu uçmaya zorlanmaz! Havada takla atarken o taze tüylerden biri patlarsa, kuş can havliyle kanatlarını kısar, oyunu bozar ve kümese inmekten bile korkar hale gelir.
Hayvanı tüy döneminde nadasa bırakın, iyice besleyin.
# 4. Yavru Eğitimi (Nefes Açma ve Sökme)
Yavru yeme düştükten sonra hemen takla atsın diye beklenmez. Önce çatıya çıkarılır, çevresini izlemesine (çatı tanımasına) izin verilir. Ardından hafif hafif uçurularak nefesi açılır.
Kuş havada ısındıkça belini kırmaya, kuyruk üstü düşmeye başlar. Bu, "oyuna giriyorum (sökülüyorum)" demektir. Bu süreç tam bir sabır sınavıdır.
Kuşu ürkütmeden, sadece o inmek istediğinde pırıltı vererek doğru noktaya inmeye alıştırmak ustalık ister.
Son Söz: Emek Olmadan Efsane Olmaz
Mardin güvercini beslemek, "çatıya iki kuş atayım da kendi kendine üresin" tarzı bir hobi değildir. Havada göğsünüzü kabartan her takla, aslında sizin kümesin karanlığında ona gösterdiğiniz şefkatin, doğru yemin ve sabrın bir yansımasıdır. Eguvercin.com ailesi olarak, yuvalıklarınızın dolu olduğu, kuşlarınızın havada hakkını verdiği, seyri bol ve bereketli bir sezon dileriz.
Gökyüzünüz şenlensin!