Kümesin kapısını araladığınızda sizi mağrur bir duruşla karşılayan, göğsü ileride, bacakları paçasız ve jilet gibi keskin fiziğiyle adeta "ben buradayım" diyen bir efsaneden bahsedeceğiz bugün. Osmanlı saraylarının avlularından günümüze kadar o asil duruşunu hiç bozmadan gelmiş, havada kanat çırpışıyla rüzgarı dize getiren bir ırk: Bursa Oynarı.
Değerli Eguvercin.com sevdalıları, güvercin dünyası derya denizdir. Kimi havada taklaya doyamaz, kimi posta olup kıtalar aşar. Ancak Bursa Oynarı dediğiniz kuşun raconu, duruşu ve gökyüzündeki şovu bambaşkadır.
Bugün kopyala-yapıştır ansiklopedi bilgilerini çöpe atıyoruz; doğrudan kümesin tozunu yutmuş ustaların gözünden bu muazzam ırkın tüm sırlarını, bakımını ve havada sergilediği o meşhur "makara" sanatını konuşacağız.
Bursa Oynarı Nasıl Tanınır? Fiziğindeki Asalet
Bir kuşa "Bursa Oynarı" diyebilmeniz için sadece havada dönmesi yetmez; yerde dururken bile bir kalitesi, bir standardı olmalıdır. Bu kuşlar, elinize aldığınızda pofuduk, yumuşak bir et yığını gibi hissettirmez. Tam aksine, rüzgarı yarmak için yaratılmış aerodinamik bir yapıya, sıkı kaslara ve inanılmaz parlak, ipek gibi tüylere sahiptir.
Paçasız ve Çıplak Ayaklar: Taklacıların aksine Bursa güvercininin ayaklarında paça (tüy) bulunmaz. Bacakları ince, kırmızı ve temizdir. Bu yapı onlara havada inanılmaz bir manevra kabiliyeti ve hız kazandırır.
Renk Standardı ve "Kostüm": Safkan bir Bursa Oynarı genellikle siyah (arap) beden üzerine beyaz teleklerle donatılmıştır.
Akkanat: Kanat uçlarındaki uçum teleklerinin her iki tarafta da eşit sayıda (genellikle 7'ye 7 veya 9'a 9) bembeyaz olmasıdır.
Akkuyruk: Kuyruk tüylerinin tamamen beyaz olmasıdır.
Yaşmak ve Muska: Kuşun yüzünde, çene altında veya alnında bulunan, ona muazzam bir güzellik katan o meşhur beyaz lekelerdir. İyi bir yetiştirici bu renklerin simetrisine çok büyük önem verir.
Havada Bir Görsel Şölen: "Makara" Nedir?
"Bu kuş taklacı mı, dönek mi?" diye soran yeni başlayan dostlarımıza hemen cevabı verelim: Bursa Oynarı ne Mardin kuşu gibi dikine fişekleyip takla atar, ne de Ege'nin dönekleri gibi tek kanat üstüne kapanarak pervaneye girer. Onun uzmanlık alanı "Makara" sanatıdır.
Bulutlara Yolculuk: Bursa Oynarı tek başına uçmayı pek sevmez, filo (grup) halinde uçan bir kuştur. Havaya kalktıklarında geniş daireler çizerek yavaş yavaş yükselirler. O kadar yükseğe çıkarlar ki, bir süre sonra gökyüzünde adeta birer sinek gibi nokta haline gelirler.
Biz kuşçular buna "kuşun sineğe çıkması" veya "nokta olması" deriz.
Şelale Gibi Dökülme (Makara): Kuşlar o yüksekte, bulutların arasında süzülürken yuvadan pırıltıyı (yere atılan bir başka kuşu) gördüklerinde veya kendi içgüdüleriyle inmeye karar verdiklerinde şov başlar. Kanatlarını kapatır, göğüsleri üzerine boşluğa atlar ve geriye doğru, tıpkı ipten boşalan bir makara gibi hızla dönerek (taklalar atarak) aşağıya, kümese doğru adeta şelale gibi dökülürler. Yere birkaç metre kala aniden kanat açıp fren yapar ve yumuşacık bir iniş gerçekleştirirler.
İşte bu inişi izlemek, yetiştiricinin bütün yorgunluğunu alır götürür.
Bursa Oynarı Beslemenin Kümes Sırları
Bu kuşlar, doğaları gereği çok hareketli, çok enerjik ve oldukça zeki hayvanlardır. Atmaca saldırılarından en kolay kurtulan, havada yön bulma hissi en kuvvetli ırklardan biridir. Ancak bu potansiyeli ortaya çıkarmak, aşağıdaki bakım kurallarına harfiyen uymaktan geçer.
# 1. Geniş ve Havadar Kümes
Bursa kuşu darı, basıklığı, havasızlığı affetmez. Uçumdan o kadar yüksekten ve o kadar efor sarf ederek iner ki, indiğinde rahat nefes alabileceği, içeride amonyak kokmayan bir alana ihtiyacı vardır. Kümesiniz kesinlikle ızgaralı tabana sahip olmalı ve çok iyi havalandırılmalıdır.
# 2. Uçağan Kuşun Yakıtı (Yemleme)
Gözden kaybolana kadar yükselecek bir kuşa gidip de avuç avuç bezelye, iri mısır dayarsanız o hayvan yerinden bile kalkamaz. Bursa Oynarı hafif tohumlarla beslenmelidir.
Antrenman Menüsü: Aspir, beyaz darı, pirinç, kırmızı mercimek ve buğday karışımı bu kuşların en sevdiği roket yakıtıdır. Aspir enerjiyi verir ama hayvanı yağlandırmaz.
Yine her uçum kuşunda olduğu gibi altın kural geçerlidir: Bursa kuşu kesinlikle tok uçurulmaz! Kursağı dolu kuş makaraya giremez, kusar ve hava keseleri patlama riski yaşar.
# 3. Nefes Eğitimi ve Filoya Alıştırma
Yavru bir Bursa Oynarı çatıya alıştıktan sonra hemen makara yapmasını beklemeyin. Bu kuşların ciğerlerinin açılması zaman alır.
İlk etapta tecrübeli ve havada yolu bilen "kılavuz" ustalarla beraber havaya kaldırılır. Usta kuşlar yavruyu peşine takar, onu bulutlara nasıl çıkılacağı ve inileceği konusunda eğitir. Yavru yavaş yavaş gruptan kopmamayı öğrenir ve aylar süren bir nefes antrenmanının ardından kendi makarasını sökerek ustalarının arasına katılır.
Son Söz: Ecdat Yadigarına Sahip Çıkmak
Bursa Oynarı beslemek, sadece bir kuş beslemek değil, yüzlerce yıllık bir Osmanlı geleneğini çatılarınızda yaşatmaktır. Onların kostümündeki o pürüzsüz güzellik, havada sergiledikleri o baş döndürücü makara ve o korkusuz uçuşları, verilen her gram yemi ve harcanan her saniye emeği fazlasıyla hak eder.
Yeter ki o asil hayvanların doğasına saygı duyun, onlara hak ettikleri o temiz havayı ve disiplinli eğitimi verin. Gerisini zaten gökyüzündeki o muazzam şovlarıyla kendileri halledecektir.
Eguvercin.com ailesi olarak; tüm yetiştiricilerimize hastalıktan uzak, kümesleri yavrularla dolup taşan, gökyüzünde seyri bol ve makarası uzun, şahane uçumlar dileriz! Rüzgarınız kolayınıza olsun!